នៅក្នុងបរិបទនៃបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ៤.០ (Industry 4.0) បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) មិនមែនគ្រាន់តែជាឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាដ៏ប្លែកភ្នែកសម្រាប់តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានជ្រៀតចូលយ៉ាងជ្រៅ និងក្លាយជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបាននៅក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ការបំពេញការងារ និងប្រព័ន្ធអប់រំ។ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងចរន្តនៃការវិវត្តដ៏ឆាប់រហ័សនេះ និងដើម្បីធានាថាយុវជនកម្ពុជាមានសមត្ថភាពពេញលេញក្នុងការចាប់យកឱកាសពីបច្ចេកវិទ្យា នៅដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមគ្រូបង្គោលនៃគម្រោង ការត្រៀមខ្លួនរបស់អាស៊ានដើម្បីទទួលយកបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI Ready ASEAN) បានរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីពី "អក្ខរកម្មបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI Literacy)" ជូនដល់សិស្ស និងនិស្សិតនៅតាមតំបន់គោលដៅរបស់ខ្លួន។ សកម្មភាពនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថលប្រកបដោយក្រមសីលធម៌ ការទទួលខុសត្រូវ និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។

វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះមិនត្រឹមតែបង្រៀនឱ្យចេះប្រើប្រាស់ AI លើផ្ទៃរាបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានផ្តោតលើប្រធានបទស្នូលសំខាន់ៗដែលជួយឱ្យសិក្ខាកាមយល់ដឹងស៊ីជម្រៅដូចជា៖

១. ការយល់ដឹងពី Generative AI និងវិស្វកម្មបញ្ជា (Prompt Engineering)៖ សិក្ខាកាមបានសិក្សាពីរបៀបដែល AI បង្កើតមាតិកាថ្មីៗ និងសិល្បៈនៃការប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជា (Prompt) ដើម្បីទាក់ទងជាមួយ AI ឱ្យចំគោលដៅ ទាញយកលទ្ធផលដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងកាត់បន្ថយភាពលំអៀងនៃព័ត៌មាន។

២. ការបង្កើនផលិតភាពការងារ (Productivity Enhancement)៖ ការប្រើប្រាស់ AI ជាជំនួយការឆ្លាតវៃក្នុងការបង្កើតមាតិកា ការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ការសរសេររបាយការណ៍ និងការជួយសម្រួលដល់កិច្ចការរដ្ឋបាលដែលស្មុគស្មាញឱ្យមកជាសាមញ្ញ និងចំណាយពេលតិចជាងមុន។

៣. បច្ចេកទេស និងការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋាន៖ ការឈ្វេងយល់ពីយន្តការដំណើរការនៃ AI (Machine Learning basics) និងមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការបង្កើតឧបករណ៍ ឬកម្មវិធីសាមញ្ញដែលមានមូលដ្ឋានលើ AI ដែលជាជំហានដំបូងឆ្ពោះទៅរកការក្លាយជាអ្នកបង្កើតបច្ចេកវិទ្យា មិនមែនត្រឹមតែជាអ្នកប្រើប្រាស់។

៤. សុវត្ថិភាព និងក្រមសីលធម៌៖ ការអប់រំអំពីវិធីសាស្ត្រការពារឯកជនភាព ទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន សុវត្ថិភាពឌីជីថល (Cybersecurity) និងការកសាងភាពស៊ាំការពារខ្លួនពីការបោកប្រាស់តាមអនឡាញ (Online Scams) ឬព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (Deepfakes)។

អក្ខរកម្ម AI ផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍លើសពីការចេះប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ វាគឺជា "បំណិនសតវត្សរ៍ទី២១" ដ៏សំខាន់បំផុតមួយ៖

• ការពង្រីកវិសាលភាពនៃចំណេះដឹង (Democratizing Knowledge)៖ AI អនុញ្ញាតឱ្យសិស្សនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលអាចទទួលបានធនធានអប់រំ និងទិន្នន័យដែលមានស្តង់ដារអន្តរជាតិស្មើនឹងសិស្សនៅក្នុងទីក្រុងធំៗ ឬបរទេស។ វាជាស្ពានចម្លងគម្លាតឌីជីថលដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។
• ការជំរុញការគិតពិចារណាបែបស៊ីជម្រៅ (Critical Thinking Enhancement)៖ អក្ខរកម្ម AI បង្រៀនមនុស្សមិនឱ្យជឿលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលម៉ាស៊ីនបង្កើតនោះទេ ប៉ុន្តែបង្រៀនឱ្យចេះផ្ទៀងផ្ទាត់ វិភាគប្រភព និងវាយតម្លៃភាពត្រឹមត្រូវនៃព័ត៌មាន ដែលជាបំណិនដ៏ចាំបាច់ក្នុងសម័យកាលនៃព័ត៌មានហូរហៀរ។
• សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សារការងារ (Career Competitiveness)៖ នាពេលអនាគតដ៏ខ្លី ការងារដែលមិនប្រើប្រាស់ AI អាចនឹងថយចុះ។ អ្នកដែលមានអក្ខរកម្ម AI នឹងមានប្រៀបជាងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ការបង្កើតគំនិតច្នៃប្រឌិត និងការសម្រេចចិត្តដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។
• ការរៀនសូត្រពេញមួយជីវិត (Lifelong Learning Companion)៖ AI ដើរតួជាគ្រូជំនួយផ្ទាល់ខ្លួន (Personal Tutor) ដែលអាចពន្យល់មេរៀន ឆ្លើយសំណួរ និងផ្តល់សេណារីយ៉ូសិក្សាថ្មីៗបានគ្រប់ពេលវេលា និងគ្រប់ទីកន្លែង។

យុវសិស្ស ឡុន លីសា សិស្សថ្នាក់ទី១០ នៃវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន បរិបូណ៌​បានបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ថា “ការរៀនពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត មិនត្រឹមតែផ្ដល់នូវចំណេះដឹងឥតដែនកំណត់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការដុសខាត់នូវជំនាញថ្មីមួយសម្រាប់ជួយសម្រួលដល់ការសិក្សា និងការស្រាវជ្រាវដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពខ្លួនឱ្យដើរទាន់សម័យក្នុងនាមជាយុវជនឌីជីថល “។

ការបណ្តុះបណ្តាលនេះ គឺជាការបើកទ្វារថ្មីសម្រាប់សិស្ស និងនិស្សិតក្នុងការពង្រីកការយល់ដឹងកាន់តែទូលំទូលាយ។ ការចូលរួមក្នុងចលនា AI Ready ASEAN គឺជាការបោះជំហានដ៏មានទំនុកចិត្តទៅកាន់អនាគតមួយដែលបច្ចេកវិទ្យា និងមនុស្សជាតិដើរទន្ទឹមគ្នាដោយសុខដុមរមនា ដែលគម្រោងនេះដឹកនាំដោយមូលនិធិអាស៊ាន (ASEAN Foundation) និងគាំទ្រដោយក្រុមហ៊ុន Google.org ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យការរៀនសរសេរកូដ (Coding) និង AI ក្លាយជារឿងសាមញ្ញ សប្បាយ និងអាចចូលលេងបានសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ តាមរយៈចលនាសកល Hour of Code នៅទូទាំងអាស៊ាន៕